💰 Masz słup na swojej działce? Sprawdź, czy możesz domagać się wynagrodzenia

Słup stoi od dziesięcioleci. To nie musi kończyć sprawy

W wielu miejscowościach nikogo nie dziwią słupy energetyczne stojące na prywatnych działkach czy linie przechodzące nad posesjami. Część tej infrastruktury powstawała kilkadziesiąt lat temu. Dla właściciela najważniejsze pytanie brzmi jednak nie: „od kiedy stoi tutaj słup?”, ale: „jakie prawo ma przedsiębiorstwo do korzystania z mojego gruntu?”. Może istnieć umowa, odpowiednia decyzja administracyjna, ustanowiona służebność albo inny tytuł prawny. Dlatego sam fakt, że w księdze wieczystej nie widzimy służebności, jeszcze nie przesądza, że przedsiębiorstwo korzysta z działki bezprawnie. Jeżeli jednak odpowiedniego tytułu nie ma, właściciel może mieć podstawy do podjęcia dalszych działań.

📅 Dlaczego tak ważny jest 3 sierpnia 2008 roku?

To właśnie 3 sierpnia 2008 r. do Kodeksu cywilnego wprowadzono przepisy dotyczące służebności przesyłu. Przez lata w orzecznictwie funkcjonowała jednak konstrukcja pozwalająca przedsiębiorstwom powoływać się również na wcześniejsze okresy korzystania z nieruchomości przy argumentowaniu zasiedzenia prawa odpowiadającego późniejszej służebności przesyłu. W 2023 r. Sąd Najwyższy w sprawie III CZP 108/22 zakwestionował założenie, że przed wprowadzeniem do Kodeksu cywilnego służebności przesyłu mógł biec termin zasiedzenia takiego prawa. Jeszcze większe znaczenie ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r., sygn. P 10/16. TK zakwestionował interpretację przepisów pozwalającą przedsiębiorstwu przesyłowemu lub Skarbowi Państwa nabyć przed wejściem w życie przepisów o służebności przesyłu, poprzez zasiedzenie, służebność gruntową odpowiadającą jej treścią.

⚠️ To nie znaczy, że każdy właściciel dostanie pieniądze

Nie działa to na zasadzie: „mam słup na działce, więc należy mi się odszkodowanie”. Każda nieruchomość wymaga osobnego sprawdzenia. Znaczenie może mieć między innymi data powstania infrastruktury, dokumentacja przedsiębiorstwa, dawne decyzje administracyjne, umowy z poprzednimi właścicielami, sposób i okres korzystania z gruntu oraz ewentualne zasiedzenie. Sytuację dodatkowo komplikuje fakt, że wokół skutków wyroku TK P 10/16 istnieją wątpliwości prawne. Wyrok został opublikowany w zbiorze orzeczeń TK, ale nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, co wywołało dyskusję dotyczącą jego bezpośrednich skutków. Wyrok nie oznacza więc automatycznie prawa do pieniędzy dla każdego właściciela działki ze starą infrastrukturą.

💵 O jakie pieniądze może chodzić?

Jedną z możliwości przewidzianych przez Kodeks cywilny jest ustanowienie służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem. W praktyce oznacza ona uregulowanie prawa przedsiębiorstwa do korzystania z określonej części nieruchomości, np. w celu utrzymywania infrastruktury oraz uzyskiwania do niej dostępu. Osobną kwestią mogą być roszczenia związane z wcześniejszym korzystaniem z nieruchomości bez odpowiedniego tytułu prawnego. To nie jest jedno i to samo roszczenie – podstawy prawne i sposób dochodzenia pieniędzy są różne, a konkretne roszczenia mogą podlegać przedawnieniu. Nie istnieje również prosty cennik „jeden słup = określona kwota”. Przy ustalaniu wynagrodzenia znaczenie mogą mieć m.in. wartość nieruchomości, powierzchnia zajętego pasa, przebieg infrastruktury oraz ograniczenia, jakie powoduje ona dla właściciela.

🔎 Co warto sprawdzić?

Jeżeli na swojej działce masz słup, linię energetyczną, gazociąg albo inną podobną infrastrukturę, zamiast zaczynać od podpisywania umowy z kancelarią reklamującą „wysokie odszkodowania”, warto najpierw zebrać dokumenty. Dobrym początkiem jest:

• sprawdzenie księgi wieczystej,
• ustalenie właściciela infrastruktury,
• zwrócenie się do przedsiębiorstwa o wskazanie podstawy prawnej korzystania z nieruchomości,
• sprawdzenie starych umów i dokumentów dotyczących działki,
• sprawdzenie, czy w przeszłości wydawano decyzje administracyjne dotyczące tej infrastruktury.

Dopiero mając te informacje można rozsądnie ocenić, czy w konkretnej sprawie istnieje podstawa do żądania ustanowienia służebności za wynagrodzeniem albo występowania z innymi roszczeniami.

🏡 Temat może dotyczyć również mieszkańców naszej gminy

W Buczkowicach, Rybarzowicach, Godziszce czy Kalnej również nie brakuje starszej infrastruktury przebiegającej przez prywatne nieruchomości. Nie oznacza to oczywiście, że właścicielowi każdej takiej działki należą się pieniądze. Może jednak warto po latach sprawdzić, na jakiej podstawie słup, linia czy inne urządzenie znajduje się właśnie na naszej nieruchomości. Zwłaszcza że kwestia urządzeń istniejących jeszcze przed 3 sierpnia 2008 r. stała się w ostatnich latach przedmiotem istotnych orzeczeń sądowych.

💬 Macie taką infrastrukturę na swojej działce?

Macie na swojej działce słup energetyczny, linię, gazociąg lub inną infrastrukturę, za którą nigdy nie otrzymaliście żadnego wynagrodzenia? Dajcie znać w komentarzach. Jeśli temat zainteresuje mieszkańców, sprawdzimy dokładniej, jak wygląda sytuacja takich nieruchomości w naszej gminie.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej.